Σπήλιος Μεντής – Γιάννης Ρίτσος – Αχ το φεγγάρι βάσανο – 1966 – Αδερφές Δήμα


Μια σπάνια μελοποίηση του αγαπημένου μας ποιητή!!!Το 1966 ένα δισκάκι με δυο συνθέσεις του Σπήλιου Μεντή με τις Αδερφές Δήμα Μπέτυ και Μιράντα…Από την άλλη μεριά το “Εξοχικό κεντράκι”.
Η συνεργασία του Ρίτσου με τον Σπήλιο Μεντή γέννησε πολλά όμορφα λυρικά η και ρομαντικά τραγούδια, που ακούστηκαν ελάχιστα γιατί ακολούθησε η δικτατορία της 21ης Απριλίου και φυσικά απαγορεύτηκαν.
Μετά τη μεταπολίτευση το κλίμα ήταν ηρωϊκό και δεν υπήρχε χώρος για γλυκά, τρυφερά, ρομαντικά, νοσταλγικά τραγούδια. Έτσι έμειναν “στα αζήτητα”. 
Τώρα με το youtube, ο κόσμος τα ανακαλύπτει ξανά.
Το φεγγάρι βάσανο λοιπόν ο μικρός χρυσός αλήτης…
Έρη Ρίτσου

Σίμος Ανδρονίδης: Tο “τερατώδες αριστούργημα” του Γιάννη Ρίτσου

teratwdes«διαβάζω ανάποδα τις λέξεις βρίσκω το σωστό νόημα τους παίρνω το μαυροπίνακα κάτω απ’ τη μασκάλη μου φεύγω ο τρίφτης κατρακυλάει στη σκάλα τρέχουν οι αρουραίοι γκρούχ είπε ντβέρτζ είπε» (Ρίτσος Γιάννης ‘το τερατώδες Αριστούργημα’).

Το 1977 ο Γιάννης Ρίτσος ‘συνθέτει’ την ποιητική συλλογή ‘Το Τερατώδες Αριστούργημα‘,[1] βαθιά προσωπικό, εξομολογητικό & λυτρωτικό για τον ίδιο τον ποιητή. Οι βιωματικές αναφορές-μνήμες ενσωματώνονται οργανικά στο όλο πλαίσιο του ποιήματος, τα ‘σκέλη’ του οποίου διαπερνούν και ‘ρηγματώνουν’ τα πολλά και ‘βιασμένα’ σώματα, ‘αφαιρούν’ την ύλη της ‘ενιαίας (και μονολιθικής) δομής προσιδιάζοντας στην ποίηση του τόπου που κατοικείται, στην ποίηση του παρόντος και του απόντος χρόνου: ιστορία & αίμα. ‘Η ιστορία και το αίμα που διαπερνούν το ίδιο το σώμα του ποιητή.

Ο Θάνος Μικρούτσικος για το έργο «Καντάτα για τη Μακρόνησο»

Ο Θάνος Μικρούτσικος για το έργο «Καντάτα για τη Μακρόνησο» . – Μετά την ομιλία θα ακολουθήσει συναυλία με το μουσικό έργο του Θάνου Μικρούτσικου «Καντάτα για τη Μακρόνησο», σε ποίηση του Γιάννη Ρίτσου. «Ο Ντικ», «Ο Αλέξης», «Οι Γερόντοι», «Φεγγάρι», «Χρέος»… – 2016-09-02 00:00:00.0

Source: Ο Θάνος Μικρούτσικος για το έργο «Καντάτα για τη Μακρόνησο» | ΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗ (ΤΕΤΡΑΣΕΛΙΔΟ) | ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ

Ο Φιλοκτήτης του Γ. Ρίτσου από τον Ένκε Φεζολάρι. Από τις 5 Σεπτεμβρίου, στο Βρυσάκι.

Ο Φιλοκτήτης, του Γιάννη Ρίτσου ,πραγματεύεται την αναγκαστική υπόδηση ρόλων, αυτή που αποπροσανατολίζει, το δίχως άλλο, την ψυχή κι ενόσω αυτή καλείται να μάχεται συνεχώς.-Από την Μαρία Λυδία Κυριακίδου

Source: KLIK Magazine ® | Ο Φιλοκτήτης του Γ. Ρίτσου από τον Ένκε Φεζολάρι.

Ίδρυμα Ανδρέα Δ. Καψάλη, Αίγινα. Μία αφιερωματική βραδιά στον ποιητή Γιάννη Ρίτσο. Σάββατο, 06 Αύγουστος 2016

Μία ακόμη ποιοτική, θεματική εκδήλωση, παρουσίασε στο ανοιχτό αμφιθέατρο του ιδρύματος το Ίδρυμα Ανδρέα Καψάλη και ο Σύλλογος Φίλων, αφιερωμένη στον ποιητή Γιάννη Ρίτσο.
Ακολουθήστε το link

Σίμος Ανδρονίδης: Το “Αρχαίο Φρούριο” του Γιάννη Ρίτσου

thita«Ω, βαθιά διαλλακτικότητα, ευρυχωρία γεροντική, κι η
ευπρόσδεκτη αυτή αβεβαιότητα του απέραντου» (Γιάννης
Ρίτσος, ‘Αρχαίο Φρούριο’).

Η μικρή ποιητική συλλογή του Γιάννη Ρίτσου με τίτλο ‘Αρχαίο
Φρούριο’ αποτελεί έναν δείκτη προς την κατεύθυνση του ορίου
και ταυτόχρονα της «οριακής» πράξης, ποιητικής και μη, της
πράξης που φέρει και προτάσσει το μείζον: την ευθύνη απέναντι στον εαυτό και στους άλλους, την «ευθύνη» του: «ονειρεύομαι, είμαι, θα είμαι».1

Με αυτόν τον τρόπο τελειώνει το ποίημα. «Ονειρεύομαι, είμαι
και είμαι». Το όνειρο ως πιστοποίηση του μη- παραδεδεγμένου
ρητά, ως πιστοποίηση της διαρκούς μη-συμβατικότητας, το
«είμαι» του χρόνου, το «θα είμαι» ως απεύθυνση στο χρόνο, ως
ρηγμάτωση της επιφάνειας, ήτοι της ‘αντικειμενικής’
πραγματικότητας και ως ταυτόχρονη εμβάθυνση στο ποιητικό
προτσές.

“Άγιος Ρίτσος” του Οζντεμίρ Ιντσέ, εκδόσεις VEYAYINEVI, 2016

agiosΚυκλοφόρησε πρόσφατα το βιβλίο του Τούρκου ποιητή και μεταφραστή του Ρίτσου, Οζντεμίρ Ιντσέ με τίτλο “Άγιος Ρίτσος” από τις εκδόσεις VEYAYINEVI, 2016.
Το βιβλίο περιλαμβάνει άρθρα για τον Ρίτσο, συνεντεύξεις, μια μεγάλη συνέντευξη που είχε δώσει στον Οζντεμίρ Ιντσέ, ποιήματα του Ιντσέ αφιερωμένα στον Ρίτσο, μεταξύ των οποίων και η συλλογή “Δώδεκα ποιήματα για τον Γιάννη Ρίτσο” (ακριβώς όπως ο Ρίτσος είχε γράψει “Δώδεκα ποιήματα για τον Καβάφη” ) καθώς και φωτογραφίες από τις συναντήσεις τους,..

Οι “Επαναλήψεις” στα Καταλάνικα, σε μετάφραση και πρόλογο Eysebi Ayensa

repeticionsΗ συλλογή του Γιάννη Ρίτσου “Επαναλήψεις” κυκλοφόρησε μόλις στα καταλάνικα, σε μετάφραση Eusebi Ayensa (ήταν μέχρι πρότινος διευθυντής του Ινστιτούτο Θερβάντες στην Αθήνα) και με δικό του πρόλογο και σημειώσεις, από τις εκδόσεις Edicios de la ela germinada.

“Η Ελένη” στα Γαλλικά, σε μετάφραση και πρόλογο Anne Personaz

helene Κυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό στη Γαλλία ο δραματικός μονόλογος του Γιάννη Ρίτσου “Η Ελένη” που μεταφράστηκε εξαιρετικά στα γαλλικά από την Anne Personaz με δικό της πρόλογο σε δίγλωσση έκδοση από τις εκδόσεις Eros Onyx Editions, 2016

Σίμος Ανδρονίδης: Οι ‘Προσωπίδες’ του Γιάννη Ρίτσου

«Τα ενενήντα μαχαίρια (ίσως πολύ περισσότερα) τοποθετημένα με
ακρίβεια στο κρεβάτι, ολόγυρα στο σώμα του (οι αιχμές προς τα μέσα)
φτιάχνοντας το περίγραμμα του σώματος του. Εκεί, στο στενό κοίλωμα,
μόνος, πλαγιασμένος, κάνοντας έρωτα, μόνος, δαγκώνοντας ασάλευτος
τη σάρκα της σιωπής του» (‘Γεροντική νεότητα’).

Διαβάζοντας την ποιητική συλλογή του Γιάννη Ρίτσου με τίτλο ‘Προσωπίδες’ ο
αναγνώστης αντιλαμβάνεται το τι σημαίνει ή το τι μπορεί να σημαίνει η ποίηση.
Ποίηση έτσι όπως την εννοούσε και την προσδιόριζε ο Γιάννης Ρίτσος: ποίηση του
καιρού, μίας εποχής, διιστορικό «υποκείμενο» συμπύκνωσης των ιδιοτήτων του λόγου:
άλλοτε ως «κρυμμένη» και βιωμένη απελπισία, άλλοτε ως συνήχηση αβεβαιοτήτων,
άλλοτε ως «μαζικοποίηση» του ονείρου-ουτοπίας, η ποίηση ως λόγος και ο λόγος ως
ποίηση εγκολπώνονται ότι «χωρά» μέσα στην μακροϊστορία: τις μικροϊστορικές
αφηγήσεις που συνιστούν τον ‘κοινό τόπο’.

The Ritsos Project 2016

The Ritsos Project is an annual festival of the fine arts that celebrates the artistic legacy of the great Greek poet and intellectual, Yiannis Ritsos (1909-1990). Founded in 2014, we seek to unite classical musicians from the world over, with Greek visual artists and actors, to create vibrant and immersive experiences. The main feature of the 2016 Ritsos Project takes its title from the Ancient Greek word Κáθαρσις (Catharsis) – meaning a cleansing or purification of emotions (particularly those of pity and/or fear) through art. The tumultuous global events of the last 12 months pose challenges to us as artists. What does the practice of our art mean in the midst of austerity, capital controls, or during the migrant crisis? How can we use art to respond to these events and to counteract the fear driven responses we find around us? How can art be cathartic?
Πηγή: The Ritsos Project 2016

Πετυχημένη η εκδήλωση – αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο και το Μάη του ’36 | 902.gr

Πετυχημένη η εκδήλωση – αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο και το Μάη του ’36 | 902.gr

Πηγή: Πετυχημένη η εκδήλωση – αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο και το Μάη του ’36 | 902.gr

Σοφία Κουμαριανού: Η δύναμη της ποίησης που δεν γνωρίζει σύνορα. Δυο σκέψεις για τον Γιάννη Ρίτσο και τον Λουί Αραγκόν: όταν η γραφή γίνεται όπλο, η ζωή παράδειγμα, το έργο ορόσημο…

Γιάννης Ρίτσος, Λουί Αραγκόν
Γιάννης Ρίτσος, Λουί Αραγκόν

Στην αυγή του 20 ου αιώνα, η ελεύθερη έκφραση των ιδεών δεν ήταν κατωχυρωμένο και
αυτονόητο δικαίωμα του ανθρώπου. Με μια σύντομη ματιά, την ιστορία της Ευρώπης την στοιχειώνει ο ναζισμός. Η Γαλλία αιμοραγεί, η Ελλάδα επίσης. Αίμα, πόλεμος, καχυποψία και μια Ανθρωπότητα μαχαιρωμένη, καχύποπτη, που επιβιώνει μετα βίας σε χαρακώματα
πίσω από όπλα και πεδία μάχης, σε στρατόπεδα κρατουμένων. Κάπου εκεί, η ποίηση του
Ρίτσου και του Αραγκόν γίνεται ο καθρέπτης της πραγματικότητας.

Με τον «Φιλοκτήτη» του Γιάννη Ρίτσου

Με τον «Φιλοκτήτη» του Γιάννη Ρίτσου . – Μια ενδιαφέρουσα παράσταση με πρωταγωνιστή τον ποιητικό λόγο του Γιάννη Ρίτσου, όπως εκπληκτικά τον απέδωσε ο Ενκε Φεζολλάρι, ως Νεοπτόλεμος, στον δραματικό μονόλογο του Γιάννη Ρίτσου, «Φιλοκτήτης»… – 2016-06-17 00:00:00.0

Πηγή: Με τον «Φιλοκτήτη» του Γιάννη Ρίτσου | ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ | ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ

Σίμος Ανδρονίδης: ‘Οι γερόντισσες κι η θάλασσα’ του Γιάννη Ρίτσου

gerontisses«Τι ναν το κάνεις το έρημο φανάρι; Τι να δεις; Σπηλιές σπηλιές τα κύματα, ψυχές να
καταπίνουμε; Πεντάλφες-αστροπέλεκα, κομμένα, πυρωμένα σύρματα μέσα στα
σύγνεφα, πόλεμους, σκοτωμούς και στέρησες». (Γιάννης Ρίτσος, ‘Οι γερόντισσες κι η
θάλασσα’).
Ο Γιάννης Ρίτσος στο ποίημα του ‘οι γερόντισσες κι η θάλασσα’ διεισδύει στο πεδίο της
συγκρότησης ολοκληρωμένων ποιητικών χαρακτήρων. Οι επτά γερόντισσες,
διαθέτοντας πλέον συσσωρευμένη πείρα, ανατέμνουν τη δική τους ζωή, τη δική τους
πορεία στη ζωή, τη δική τους μνήμη. Ο ποιητής δημιουργεί ένα λιτό σκηνικό, εκεί όπου
τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο τον έχει η θάλασσα, γύρω από την οποία οι
γερόντισσες έστησαν το βιος τους. O Γιάννης Ρίτσος τις προσδίδει τα χαρακτηριστικά
μίας έντονης λαϊκότητας στο λόγο και την εμφάνιση, λαϊκότητα που διαπερνά και
νοηματοδοτεί το ποίημα.
Οι επτά ομοιόμορφα ντυμένες γερόντισσες, σαν σε χορό αρχαίας τραγωδίας,
αφηγούνται τα περασμένα, ανατέμνουν το πεδίο της μνήμης, «συγκροτούν» τη
σταθερή στάση ζωής ως απάντηση στον τωρινό χρόνο, κοιτούν με το βλέμμα
στραμμένο στο κοντινό και επερχόμενο μέλλον, όχι με τον τρόπο της συνταύτισης με
τις προσδοκίες που γεννά και φέρει το μέλλον, αλλά μέσω και δια της συμπερίληψης
του ‘ήρεμου’ θανάτου, ενός θανάτου που αποτελεί «έργο» μίας σταθερής ζωής. Ο
ποιητής εξετάζει παράλληλα τη δική του πορεία στο χώρο και στο χρόνο, το δικό του
υπόκωφο πέρασμα από τη ζωή και τις εκφάνσεις της στην ποίηση ως τρόπο
συμπερίληψης των ανθρώπων, ως τρόπο θέασης του γίγνεσθαι. Ο Γιάννης Ρίτσος, ένας
ποιητής της εποχής του, τόνισε ιδιαίτερα την αξία της ποίησης σε δύσβατους καιρούς.
«Όλες μαζί: Τα καράβια φύγανε, οι άντρες μας φύγανε, τα παιδιά μας φύγανε-, δεν
ξέρουμε ποιος έφυγε, ποιος έμεινε, δεν ξέρουμε γιατί’ ρθάμε, γιατί μένουμε, γιατί
φεύγουμε, δεν ξέρουμε ποιος πνίγηκε στη θάλασσα, ποιος σκοτώθηκε στο βουνό, τι
απογίνανε οι άλλοι-τσουκνίδες φυτρώσανε στο καύκαλο τους; καβουρομάνες γεννάνε
τ’ αυγά τους στα πλευρά τους;- δεν ξέρουμε· ξεχάσαμε, του σκορπιού το δάγκωμα, το
καρφί στο κούτελο».1
Οι γερόντισσες, μεταξύ παύσης και φωνής, μεταξύ σιωπής και έντασης, αφηγούνται τα
τετελεσμένα με μία νοσταλγία επιστροφής στον γενέθλιο και αρχέγονο μύθο της ζωής:
«δεν ξέρουμε ποιος έφυγε, ποιος έμεινε, δεν ξέρουμε γιατί’ ρθάμε, γιατί μένουμε, γιατί
φεύγουμε», λένε. Είναι αυτή η αμφιβολία, ή ορθότερα μία τύποις γραμμική αφήγηση
που δεν ζητά απάντηση ή απαντήσεις. Τώρα, σε αυτό το πεδίο, σε αυτόν τον ‘χώρο’
σημασία έχουν η αφήγηση και η εξιστόρηση, η αναπαράσταση του μικρού νησιού και
της θάλασσας ως «μήτρες» της απώλειας και της απουσίας αγαπημένων και μη
προσώπων. Και ακριβώς στην ποίηση του Γιάννη Ρίτσου εμφιλοχωρεί η απώλεια,
φυσική-σωματική, η απώλεια ως απομάκρυνση και ως θάνατος.
Ο ποιητής δεν αναζητεί την κάθε φορά σημαντική απάντηση παρά αφήνει τον ποιητικό
του λόγο να ρέει αβίαστα, διατρέχοντας εκείνη την κρίσιμη ισορροπία σιωπής-
αφήγησης μεγάλων-ιστορικών γεγονότων και μικρών πράξεων. Η λυρικότητα της
αφήγησης δίνει τη θέση της σε αυτό που θα ονομάζαμε καθημερινό ρεαλισμό: εκεί
όπου ο Γιάννης Ρίτσος αντλεί έμπνευση από το καθημερινό μίας άλλοτε συμπαγούς
και άλλοτε θρυμματισμένης πορείας, από μικρά αντικείμενα μιας χρήσης, από την έξη
του ανθρώπου που διαβαίνει αποφασισμένος τις πύλες της μακροϊστορίας. Στη Σάμο
της ποιητικής «άνοιξης», η φωνή των γυναικών ακούγεται ως το «αντηχείο» της
συνείδησης που γνωρίζει ανά πάσα στιγμή ότι ελλοχεύει ο θάνατος.
Κι έρχεται η φωνή τους, η φωνή του ποιητή για να συμπαρασύρει παλαιά πρόσωπα και
μνήμες, φουρτουνιασμένες ιστορίες, πάθη. Γιατί η ποίηση του Γιάννη Ρίτσου
διακρίνεται για την ταυτοτική της σύνδεση με τις καθημερινές «μικροαγωνίες», η
πραγμάτωση της επιτελείται καθολικά, συμπυκνωμένα.
Στην ποίηση του, ο καθημερινός ρεαλισμός προσλαμβάνει τα χαρακτηριστικά της
συμπύκνωσης μίας συγκεκριμένης στάσης ζωής, επανεγγράφοντας και τις όρους ενός
διαρκούς επαναπροσδιορισμού της θέσης της ποίησης. Αυτός ο καθημερινός
ρεαλισμός είναι ιδιαίτερα έντονος και διάχυτος στο ποίημα του ‘οι γερόντισσες κι η
θάλασσα’. Οι γερόντισσες του Γιάννη Ρίτσου, σύνθετες και πολλαπλές φιγούρες, δεν
αντιμετωπίζουν το τραύμα της απώλειας «βουβά», καθηλωμένες στη στατικότητα που
γεννά η χρονική απόσταση.
Αντιθέτως, όλες μαζί και η καθεμία ξεχωριστά, ρίχνουν «αλάτι στην πηγή»,
ανασυγκροτούν τη μεγάλη εικόνα της οικογενειακής εστίας η οποία δεν έχει ως
συμβολικό επίκεντρο τον οίκο, αλλά τη θάλασσα που προσφέρει ζωή και θάνατο,
εγγράφουν στη μνήμη τους έναν έρωτα λιτό, άγριο και «σακατεμένο», επιτελούν
λειτουργίες μητρικής αναπαραγωγής, ανασυγκροτούν το κατακερματισμένο επίδικο:
δεν είναι η απλή επίκληση στην πρότερη και «συμμαζεμένη» ευτυχία, αλλά η
μνημονική υπόμνηση του πόνου που «γεννάται» από τη σταδιακή ευτυχία, η
υπόμνηση της αποδόμησης και της εκ νέου ανασυγκρότησης της ταυτότητας, η
υπόμνηση ενός διαρκούς χρέους προς ότι νοείται και ορίζεται ως παράδοση του τόπου,
πέρα και πάνω από τις όψεις μίας «ξεφτισμένης» εποχής.
Σε αυτή την περίπτωση, συντελείται μία αναπαράσταση του τοπίου: ο ποιητής, δίδει
στις γερόντισσες τα «εργαλεία» μίας σταδιακής και βαθμιαίας αντιστροφής της
τρέχουσας ροής. Οι γερόντισσες προχωρούν μαζί με την ιστορία, την αναπλάθουν και
την ανανοηματοδοτούν διαρκώς, χωρίς να της στερούν την ουσία της: πείνα και
πόλεμος, ελπίδα και μεταβολή, ηρωισμός και επικές πράξεις.
Πλέον, η θάλασσα μετασχηματίζεται σε έργο της συνένωσης ατομικοτήτων (επτά
γερόντισσες) και σε λόγο που δεν αναπολεί (απλά) νοσταλγικά, αλλά εγγράφει τις
τωρινές σημάνσεις της ιστορίας που διηγούνται οι γερόντισσες στο ‘πεδίο’ της
πολλαπλά σκεπτόμενης ποίησης, εκεί που οι «λέξεις πρέπει να καρφώνονται σαν
πρόκες», όπως θα έλεγε ο Μανόλης Αναγνωστάκης.
«Όλες μαζί: Κι αχ, τώρα μείναμε δωνάς να μασουλάμε με τα γυμνά μας ούλα το σάλιο
μας κι ουδέ μοιριολογάμε, ουδέ βαρυγκομάμε- ξεχασμένες απ’ το θάνατο-έρημες,
έρημες, και το σαγόνι μας τρεμάμενο κρέμεται πάνου απ’ τη ζωή σα μια ξεκολλημένη
πέτρα πάνου απ’ το πηγάδι».2
Δίχως να αίρουν τα στοιχεία εκείνα που τις συγκροτούν και τις συγκρατούν ταυτόχρονα
‘ταυτοτικά’, οι γερόντισσες πλοηγούν το λόγο τους τμηματικά, δίχως την ανασφάλεια
που «γεννά» η φυγή, δίχως την εικόνα της λύπης. Στέκονται εκεί, στο μεταίχμιο μεταξύ
φωτός και αβύσσου, αιωρούμενες στο κενό, υπενθυμίζοντας το σημαίνον που
«παράγει» η ποίηση: τη χαρτογράφηση της ολότητας, την κάλυψη του «κενού». Κι
αυτό ακριβώς κάνει η ποίηση του Γιάννη Ρίτσου, λιτή μέσα στην ολότητα της, με
διαρκείς στιγμές έντασης, κορύφωσης και συμπύκνωσης των νοημάτων.

Μπάμπης Ζαφειράτος: Νικολάς Γκιγιέν 1967: Για πρώτη φορά στα ισπανικά η επίμονα ανθρωπιστική γραφή του Γιάννη Ρίτσου ‒ 9 ποιήματα από τις Μαρτυρίες και 1 από τις Ασκήσεις

Αβάνα 1966. Ο Νικολάς Γκιγιέν στο σπίτι του με τον Γιάννη Ρίτσο...
Αβάνα 1966. Ο Νικολάς Γκιγιέν στο σπίτι του με τον Γιάννη Ρίτσο…

Τον Νικολάς Γκιγιέν (Nicolás Cristóbal Guillén Batista, 10 Ιουλίου 1902, Καμαγουέι -16 Ιουλίου 1989, Αβάνα), εθνικό ποιητή της Κούβας, έναν «λαϊκό» ποιητή με τεράστια απήχηση στο λαό του, μας τον έμαθε πολύ πίσω στο χρόνο ο ανεξάντλητος Γιάννης Ρίτσος: Νικολάς Γκιλλιέν, Ο Μεγάλος Ζωολογικός Κήπος, Αθήνα, Θεμέλιο, 1966. 
Click ΕΔΩ για να δείτε ολόκληρο το άρθρο

Σίμος Ανδρονίδης: Στα διάκενα του χρόνου: η ποίηση του Γιάννη Ρίτσου ως αλήθεια

«Έρχονται μέρες με σύννεφα, σύρματα, βρεγμένα τζάμια,
σπασμένα λεωφορεία· πέφτουν στα πεζοδρόμια κίτρινα φύλλα·
η ανάμνηση μένει όρθια· το ποίημα, είπα, είναι η όρθια
ανάμνηση· το ποίημα είναι αναγέννηση, όχι ανάσταση» (Γιάννης
Ρίτσος, ‘Φρυκτωρία’).

«Φιλοκτήτης» του Γιάννη Ρίτσου σε σκηνοθεσία Σίσσυς Παπαθανασίου

Στο «ELAIώNAS Festival 2016» παρακολουθήσαμε την performance «Φιλοκτήτης». Από τα πλέον εμπνευσμένα κείμενα, που συστεγάζονται στην «Τέταρτη Διάσταση» του Γιάννη Ρίτσου, ο «Φιλοκτήτης» (1965) αποτελεί

Πηγή: TVXS Κριτική – «Φιλοκτήτης» του Γιάννη Ρίτσου σε σκηνοθεσία Σίσσυς Παπαθανασίου | TVXS – TV Χωρίς Σύνορα

Γιώργος Παπαθανασίου: “Γιάννης Ρίτσος: Ο Οραματιστής – Ο Απόστολος της Ρωμιοσύνης”

papathanasiou
Γιώργος Παπαθανασίου

Με δέος και συναίσθηση θρησκευτικής ευλάβειας, παίρνω το λόγο -και πιστεύω θα με συγχωρούσε ο ποιητής- να γράψω δυο λόγια για τον μεγάλο μας ποιητή. Αλλά θα το κάνω. Όταν ο Ρίτσος μετέφρασε τον Μαγιακόφσκι, στην εισαγωγή έλεγε ότι για να κάνεις κριτική σε κάποιον σαν τον Μαγιακόφσκι, θα πρέπει να είσαι δάσκαλός του. Κι ότι αυτός δεν ήταν. Κι όμως …Τον συνάντησα στα εφηβικά μου χρόνια . Η πρώτη εντύπωση που μου προξένησε, ήταν ζεστή και οικεία. Το χαμόγελό του καθώς μου έγραφε τη διεύθυνσή του -με εκείνα τα βυζαντινά γράμματα – για να του στείλω τότε δικά μου ποιήματα -φανέρωνε έναν άνθρωπο που εξέπεμπε μια ηρεμία και μια αρχοντιά ταπεινή. Μέσα απ’ όλα αυτά που είχε περάσει στη ζωή του , διέκρινα μια στοχαστική και ήρεμη σοφία γεμάτη ευγένεια και καλοσύνη .Τον άκουσα να απαγγέλλει εκείνη την ημέρα στην εκδήλωση που διοργανώθηκε προς τιμήν του. Καρφίτσα δεν έπεφτε στο σινεμά. Ανάσα δεν ακουγόταν όταν η βαθιά και χρωματική φωνή του , μας απάγγειλε : <<Δε χρειάζεται να θυμηθείς. Το ξέρουμε. Όλα τα μονοπάτια βγάζουνε στα Ψηλαλώνια. Ο αγέρας είναι αψύς εκει πάνου.>> Συνέπαιρνε την ψυχή μου σαν να άκουγα ένα εμβατήριο κι ήμουνα έτοιμος να πολεμήσω με όλες μου τις δυνάμεις για τα μεγάλα ιδανικά σαν απλός στρατιώτης του ωραίου, του μεγάλου και του αληθινού. Ο Ρίτσος είχε όραμα. Σε κάθε γλυκοχάραμα, σε κάθε ανατολή, ο Ρίτσος έφερνε αυτή τη ζεστασιά και το φως του ήλιου , την ομορφιά της πλάσης και αυτή την νέα μέρα που ξεκινούσε με προσδοκίες, ελπίδες, χτυποκάρδια σαν να είναι το καθημερινό ψωμί μας .Είναι αγγελιοφόρος χαρμόσυνων μηνυμάτων. Είναι ο απόστολος μιας νέας αυγής που έχει αρχίσει να ξεμυτίζει . Θα τον πω απόστολο των εθνών και της οικουμένης. Με την πένα του , τα ποιήματά του γίνονται προκηρύξεις που ταξιδεύουν σε όλο τον κόσμο και σε πολλές γλώσσες. Γυρίζει τον κόσμο ο λόγος του και ξυπνάει ναρκωμένες συνειδήσεις. Είναι επικός. Είναι λυρικός. Είναι γνώστης της ανθρώπινης ψυχής. Καταλαβαίνει και παίρνει τον πόνο του ανθρώπου και τον γνωστοποιεί σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της οικουμένης. Μα ξέρει και να του δίνει κουράγιο. Η τρυφερότητα είναι μια άλλη του αρετή. Δίνει αξία στα πιο μικρά πράγματα γιατί πιστεύει πως σ’ αυτά βρίσκεται όλη η αξία της ζωής. Και πώς πίσω απ’ αυτά τα μικρά πράγματα , πίσω απ’ αυτές τις λέξεις , θα τον βρούμε. Ο Ρίτσος ζωντανεύει ένα φύλλο δέντρου, ένα αποτσίγαρο σβησμένο, ένα μυρμήγκι, ένα κουμπί που πρέπει να ράψεις με την επιμέλεια ενός μαθητευόμενου. Όλα έχουνε ψυχή σ’ αυτόν τον κόσμο. Ως κι οι πέτρες , που δε βολεύονται κάτω απ’ τα ξένα βήματα.
Ο Ρίτσος σού δείχνει καθαρά το δρόμο .Ποιος είναι ο δρόμος για τη λευτεριά του ανθρώπου; Ένας και μόνο ένας. Και χρειάζεται να παλέψεις ώσπου να κατακτήσεις τη λευτεριά. Με αυταπάρνηση. Για το καλό του συνόλου. Πίστευε στην κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Έβλεπε μπροστά σε νέους ορίζοντες που θα απελευθέρωναν τον άνθρωπο από τα δεσμά της τυραννίας . Ο Ρίτσος είχε ένθεη λατρεία για ένα όμορφο μέλλον που αξίζει να έχουν όλοι οι άνθρωποι. Αυτό τον ενθουσιασμό , μας μεταδίδει στην ψυχή καθώς μας μιλάει για το αύριο. Κι αν φαίνεται δύσκολο κατόρθωμα αυτό το αύριο, ο ποιητής δε το βάζει κάτω. Και πάλεψε σε όλη του τη ζωή γι’ αυτό. Λήμνος- Μακρόνησος- Άι -Στράτης -Γυάρος- Λέρος. Εξορίες, αρρώστιες, πένθος , δοκιμασίες , απογοητεύσεις , δεν μπόρεσαν να κάμψουν το ηθικό του Ρίτσου. Ο πατριάρχης των Ελληνικών γραμμάτων Κωστής Παλαμάς , κατάλαβε στα 78 του χρόνια πως ήρθε ο καιρός να δώσει τόπο στα νιάτα. “Το τραγούδι σου είν’ από ιχώρ κι είν’ από αιθέρα. Όρθρος καθαρής αυγής φέρνει την ημέρα. Γλήγορο αργοφλοίβισμα της γαλάζιας πλάσης. Να παραμερίσουμε για να περάσεις.” Ο Νερούντα όταν πήρε το Νόμπελ, το 1972, είπε: <<Ξέρω κάποιον άλλον με πιο πολλά προσόντα γι’ αυτή την τιμή:τον Γιάννη Ρίτσο>>. Ο Ρίτσος με το έργο του τίμησε τη Ρωμιοσύνη , τη χαροκαμένη μάνα, την αδερφή του Λούλα με ”το τραγούδι της αδελφής μου ”, την κόρη του Έρη με το ”Πρωινό άστρο”, υπόδειγμα τρυφερής αγάπης , τη γυναίκα του, τους φτωχούς, όλη την οικουμένη. Θα μπορούσα να πω τόσα πολλά για την αξία του Ρίτσου . Η Ελλάδα τραγουδάει τα λόγια του .Περνάει απ’ το ’36 και μετά η ιστορία μπροστά μας ως σήμερα. Και ο Ρίτσος υπογράφει συμβόλαιο με τις πανανθρώπινες αξίες , με τη χαρά ενός καινούριου αύριο, που πίστευε ακράδαντα πως ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΘΑ ΕΡΘΕΙ .
( 8 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 – Γιώργος Παπαθανασίου )